Voor de gnosticus is de duisternis gelijk aan de wereld van het oppervlakkige beperkte denken, zonder verlichting. De wereld zoals wij die kennen is een wereld vol illusies, onzekerheid, valse beloftes, moeheid, dwangmatigheden en wordt gekenmerkt door pijn en ellende. Het is ook de wereld van het ontkennen, op de vlucht te zijn voor jezelf en niet met jezelf geconfronteerd willen worden. Om die spiraal te doorbreken en de weg naar boven te vinden is minder moeilijk dan het lijkt.
Ik help mensen daarmee. Het enige wat gevraagd wordt is openstelling en de confrontatie met jezelf willen aangaan. De gnosticus weet namelijk dat deze wereld niet zijn thuis is. Je zou ook kunnen zeggen dat de gnosticus vanuit zijn inzicht ontwaakt, terwijl anderen slapen, want wanneer je alleen maar blijft vertrouwen op intellect en je het decor waar je tegenaan kijkt als het enige ware ziet, dan blijft je leven helaas beperkt tot het materiële.
Enige jaren geleden zei professor de Boer, emeritus hoogleraar filosofie in Leiden, tijdens een interview het volgende: “Wijsheid en verbeelding zijn belangrijker dan kennis en informatie”. Een interessante uitspraak, want inderdaad, het innerlijk weten is vele malen belangrijker dan cognitieve kennis. Ik denk dat iedereen de ontkenning van het innerlijk beleven en de dualiteit, die vanuit het denken ontstaat, eens zal moeten opgeven, want pas dan ontbrandt het innerlijk licht, waar de gnosticus over spreekt.
Door dit bewust te zijn, wordt het iets van jezelf en ga je dat ook uitstralen. Het Licht in je wordt dan steeds sterker en zo kom je steeds dichter bij het Levenslicht. Je komt dan uit bij de kern in jezelf. Een andere uitspraak die we in het Thomas evangelie lezen: “Wie de wereld heeft leren kennen, heeft een lijk gevonden en wie “Het Licht” heeft gevonden staat boven de wereld”.
Dit is heldere taal, want wie de wereld kent, overstijgt het materiële.
In de gnosis ligt verankerd dat ieder mens een onderdeel is van het Levensbeginsel. Als je van het standpunt uitgaat dat dit inzicht de grondslag is van elke werkelijkheid, wordt een heel groot gebied verlicht, dat absoluut gesloten zou blijven wanneer je de materie als het enige doel blijft zien. In de ogen van gnostici is een geboorte, de vleeswording van een ziel, die aan een nieuw ontwikkelingstraject begint. Wanneer we de buitenkant blijven zien als de werkelijkheid, dan zullen we altijd geconfronteerd worden met teleurstelling, pijn en verdriet. En vooral in onze tijd wordt dat extra zichtbaar, alle
onwaarheden komen bovendrijven. We zijn een nieuw tijdperk ingegaan, het Aquarius tijdperk. We leven in een wereld vol structuren en materiële waarheden, die de mensen zelf hebben uitgedacht en als een luchtkasteel hebben opgeblazen. Het is natuurlijk fantastisch om een goed leven te hebben en om te genieten; daar is niets mis mee. Maar het is de manier hoe je er mee omgaat! Je kunt verkleven aan je materiële bezittingen, maar je kunt het ook zien als gebruiksvoorwerpen en niet meer dan dat. Om tot verlichting te komen moeten we alles leren loslaten. We moeten als het ware alles wat materieel is zelfs ons lichaam willen verliezen.
Door gnostische geschriften te lezen, kom je tot de conclusie, dat onthechting (het niet gebonden zijn aan) je vrijer maakt en meer innerlijke rust verschaft.
Innerlijke Rust is wat mensen nodig hebben. Eens heb ik geschreven: Innerlijke rust is het enige medicijn wat een mens nodig heeft.
De westerse wereld wordt beheerst door angst voor de dood. We weten immers niet wat ons te wachten staat na het overlijden. Door de eeuwenlange indoctrinatie en bedreigingen door religieuze machthebbers weten we eigenlijk nooit of we het wel goed (genoeg) gedaan hebben. Deze angst gaat zelfs zo ver, dat het in bepaalde gevallen iemand zelfs onmogelijk wordt gemaakt om te sterven. Iedereen weet dat het stoffelijk bestaan eindig is, maar tegelijkertijd wil men er niet bij stilstaan.
Er ligt een grote wijsheid ten grondslag aan ons leven, dat door het rationele denken geheel verdrongen is. Het is goed te beseffen dat wij in afhankelijkheid staan van een Bron die ons leven beheerst. Iedereen ervaart dat ook wel, maar vanuit ons denken is dat vaak moeilijk te accepteren. Veel mensen hebben hier moeite mee en lopen ervoor weg, terwijl men toch regelmatig ervaart dat bepaalde zaken anders lopen dan men verwacht of gewenst had. Dit creëert strijd, want helaas is het nog niet voor iedereen weggelegd om het leven te accepteren zoals het komt. De kennis in ons en de innerlijke beleving daarvan leiden tot bewustwording. De gnosticus ziet zijn innerlijke kennis als een persoonlijk goed, dat hij door leerprocessen verworven heeft en dat, opgeslagen in diepere lagen van zijn bewustzijn, voortleeft. Het resultaat hiervan is een meer positieve en evenwichtige levenshouding.
De religies vertellen dat Jezus ons verlost heeft maar we verlossen onszelf door bewust te worden en inzicht te krijgen.
Door het Licht in de mens te ontkennen raakte de menselijke ziel steeds verder verwijderd van zijn uiteindelijke doel: de verlichting. Maar de Rooms Katholieke Kerk vergiste zich! Het gnosticisme is door alle eeuwen heen blijven bestaan.
In onze tijd noemen we het anders. We noemen het nu spirituele bewustwording.
Het is een diepe, spirituele beleving wanneer iemand beseft een onderdeel van het Licht te zijn, dat de kern is.
Dat wil natuurlijk niet zeggen dat je dan moet gaan zweven. Integendeel, je gaat de realiteit juist sterker ervaren, waardoor er meer respect ontstaat voor het Leven om je heen. De laatste dertig jaar is er sprake van een grote toename in de belangstelling voor spiritualiteit Mensen zoeken niet alleen naar oplossingen, antwoorden, maar er is ook ‘n grote behoefte aan diepgang en het zoeken naar de oer-waarden van ons bestaan. De hedendaagse spiritualiteit brengt ons weer terug bij het persoonlijk beleven. Het geeft iemand ruimte om vanuit een individuele zoektocht het Licht te vinden, want dat is waar de moderne mens behoefte aan heeft.
‘Ken u zelf’ staat er boven een tempelingang van het orakel van Delphi. De god Apollo gaf aan dat men op zoek moest gaan naar zelfkennis, gnosis, en dat hebben de grote filosofen dan ook altijd gedaan.
In een Thomas geschrift zegt Jezus: “Hij die zichzelf niet heeft leren kennen weet niets, maar wie zichzelf heeft leren kennen heeft kennis verworven”.
Door gnosis ga je ontdekken dat je onsterfelijk bent en dat het lichaam niet de essentie van je bestaan is. Door ego en onze hebzucht zijn we het zicht kwijtgeraakt op dit wezenlijke thema. Gnosis haalt het unieke van de mens naar boven, zodat iedereen kan transformeren binnen zijn bewustzijn. Dan wordt het aan je geopenbaard. Openbaring is een schitterend woord het baart zich open, het ontvouwt zich. In tegenstelling tot het paradijselijk verhaal waarin de man de eerste zou zijn wist men in de oude culturen al dat de vrouw de bron van het leven is en werd zij als de eerste gezien. Ook voor de katharen, de Albigenzen, die in de vroege middeleeuwen in Zuid-Frankrijk leefden, was de vrouw de godin van het leven. Via de vrouw mag de ziel incarneren en zij openbaart, zij baart open, zij schept een nieuw leven. De man is er om haar bij te staan. Daarom gaf Jezus zijn vrouw, Maria Magdalena, de plaats die zij verdiende.
De vrouw is het scheppende element binnen het androgyne van ons bestaan.
Het gnostisch geschrift de Pistis Sophia dat in de 18e eeuw werd teruggevonden laat dit duidelijk zien. Wij zijn androgyne wezens dat wil zeggen dat we vanuit ons geestelijk zijn mannelijk en vrouwelijk zijn. En beiden moeten in ons versmelten en om dat te laten gebeuren moeten we dat eerst in onszelf ontdekken en bewust worden.
Het vrouwelijk deel in de Pistis Sophia was de eerste vanuit de emanatie van Licht die tot een scheppende actie kwam.
Ook in onze tijd is de vrouw belangrijk te noemen omdat zij vanuit haar intuïtieve kracht de intuïtie trickert binnen het vrouwelijk deel van de man.
In zeer oude gnostische geschriften: “De drievoudige verhandeling” en “De grote onzichtbare Geest” lezen we alles over hoe wij uit het Licht zijn voortgekomen en vastgehouden, opdat wij weer in het Licht kunnen terugkeren. Daar wordt gesproken over Licht-energieën “emanaties”, die als nieuwe levensenergieën uitvloeien, op zichzelf staan en toch één zijn met de Bron “Het Al” en iedere uitvloeiing van Licht is daarin androgyn. Dit is met verstand niet te bevatten, alleen diep in jezelf te verstaan. We praten hier over een niet-materiële energievorm “Licht”, dat wij zelf zijn. Want vanuit onze geest zijn wij een onderdeel van “Het Al”.
Het alchemistisch ritueel de Hiëros Gamos is niet een lichamelijke versmelting tussen man en vrouw wat Dan Brown de lezers voorspiegelt maar het is een ritueel waar de man in aanwezigheid van een vrouw het mannelijk en vrouwelijk deel in zichzelf met elkaar verbind.
Wanneer in een relatie man en vrouw op deze manier in ondergeschiktheid naar elkaar toe samen geestelijk versmelten, dan is er pas sprake van heelheid en is tegelijkertijd in die context hun Liefde en Licht eveneens met elkaar versmolten. Door de ware liefde in je leven te bereiken vallen alle minkanten weg en stijg je na het overgaan meteen door naar het Licht en passeer je alle archonten.
Je kunt cognitief studie doen naar de Gnosis, maar om een gnosticus te worden, dat bereik je pas door zelfkennis en de reflectie daarin, waarover ik al gesproken heb.
Leven is er voor elkaar zijn, in Liefde en Licht. Goed zijn voor je medemens, helpen waar het mogelijk is en steun geven in eenzaamheid. Laten merken dat je er voor de ander wilt zijn. Iemand benaderen met een zak vol blijdschap en liefde. Allemaal duidelijke leefregels, die de basis waren van het sociale en maatschappelijke bestaan van de katharen. Zij hadden een rechtvaardige en harmonieuze samenleving waardoor zij uitgroeiden tot de welvarendste gemeenschap van Europa.
In een oud citaat las ik, dat de katharen “Au revoir” zeiden tegen hun stervende medemens.
Jaren geleden stond ik een man bij tijdens zijn stervensproces. Hij was terminaal en zei tegen me: “Tot ziens!” Dat vond ik prachtig! Iemand die bewust was dat we elkaar eens weer zullen ontmoeten. De betekenis ervan dringt pas werkelijk tot je door wanneer je er dieper naar gaat kijken. Dan gaan we ontdekken dat harmonie, liefde, vrede en onderlinge saamhorigheid veel belangrijker zijn. Dan zou onze wereld er totaal anders uitzien. Overheden moeten het volk dienen en niet andersom, zoals nu vaak het geval is. Oorspronkelijk diende de Koning het volk.
In de gnosis komen we ook de normen en waarden tegen die we allemaal wel kennen, maar die naar de achtergrond zijn geraakt. Voor gnostici is het van belang te weten, dat alle mensen met elkaar evolueren zonder dat zij het zich in directe zin bewust zijn. Volgens hun zienswijze vindt de evolutie plaats buiten het menselijk waarnemingsveld en daarbij is alles zo fijn verweven, dat zelfs een ontmoeting of een glimlach doorwerkt binnen een menselijk karma.
Het gnosticisme leert dat niemand volmaakt is, dat alles van iedereen is en dat niemand het zich kan veroorloven zich boven de ander te stellen.
Door het feit dat alles verbonden is, hadden de katharen ook geen moeite met de dood. Ze verkozen de brandstapel boven een gedwongen bekering tot het katholicisme. Ze beseften dat overlijden niet meer is dan het afleggen van de stofjas en dat we voortleven in het grote universum.
Heel opmerkelijk is de energetische verbinding tussen mens en kosmos. Via ons energetisch lichaam zijn we verbonden met andere kosmische gebieden. De gnostici wisten dat en noemden dit pleroma, de Volheid van de oorspronkelijke Leegte.
Wij zijn verbonden met het collectief onbewuste, waar Carl Gustav Jung over spreekt.
De mens wil verstandelijk door een bepaalde paradox heen breken om het Niets te vangen, maar de grootsheid van de kosmos gaat ons verstand te boven.
Door de Lichtwereld te accepteren, wordt het inzicht geboren dat het Niets het Alles is. De Lichtwereld is namelijk de situatie waar we als ziel verblijven na ons overgaan of overlijden. Het is de toestand waartoe we behoren. Tijd, ruimte en begrenzing zijn onderdelen van de stoffelijke wereld. Dat betekent dat deze begrippen, evenals goed en kwaad, niet bestaan aan gene zijde.
Vaak word het stil in mij en dan weet ik dat ik vanuit die stilte het Niets kan benaderen. Voor mij is duidelijk dat het leven een golfbeweging is. Een opgang en een neergang, die zich steeds weer afwisselen, waarin de componenten laten zien, hoe belangrijk het evenwicht tussen hen beide is. Want wanneer de ene component de andere blijft afbreken, moet je hetgeen is afgebroken steeds weer opnieuw gaan ontdekken.
Veel apocriefe teksten geven aan dat als je wilt dat ‘t licht in je blijft branden je de duisternis niet moet opzoeken, want dan zullen we altijd tekortschieten. Ik denk hierbij aan ‘n uitspraak van Jezus uit ’n geschrift van Jakobus zijn broer: “Maak uw innerlijk niet tot ‘n woestijn in u. Wees niet trots op het Licht dat verlicht maar wees trots op uzelf, dat u het Licht bent gaan zien.” Gnosticisme leert dat alles voortdurend aan verandering onderhevig is. Dat moet ook, want anders zouden we stilstaan en kunnen we niet verder groeien.
Gnosis laat ons zien wat ons te doen staat en hoe we met anderen moeten omgaan. We dienen daarin onze kinderen voor te gaan. Dit is des te meer belangrijk omdat we in onze hedendaagse samenleving steeds meer kinderen aantreffen die hoog sensitief blijken te zijn. Zij staan al op een hoog ontwikkelingsniveau en een aantal daarvan zullen zich gaan ontpoppen als lichtwerkers en vernieuwers van het tijdperk dat we zijn binnengegaan. Spirituele groei als bewustwordingsproces levert je erg veel op en geeft je een duidelijke richting aan. Het maakt je krachtiger en geeft je meer zelfvertrouwen. Er ontstaat inzicht, waardoor je gaat begrijpen waarom bepaalde processen plaatsvinden en daardoor kun je er ook beter mee omgaan. Dan kun je problemen relativeren, innerlijke rust bevorderen en ga je intenser leven.
De volgende gnostische tekst van Max Ehrmann, geschreven in 1927, wil ik u niet onthouden.
Wees kalm te midden van het lawaai en de haast, en bedenk welk een vrede er in stilte kan heersen.
Sta op goede voet met alle mensen, zonder jezelf geweld aan te doen.
Zeg je waarheid rustig en duidelijk en luister naar anderen; ook zij vertellen hun verhaal.
Mijd luidruchtige en agressieve mensen; zij belasten de geest.
Wanneer jij je met anderen vergelijkt, zou je ijdel en verbitterd kunnen worden, want er zullen altijd grotere en kleinere mensen zijn dan jijzelf.
Geniet zowel van wat je hebt bereikt, als van je plannen.
Blijf belangstelling houden voor je eigen werk, hoe nederig dat ook moge zijn; het is een werkelijk bezit in het veranderlijke fortuin van de tijd.
Betracht voorzichtigheid bij het zaken doen, want de wereld is vol bedrog, maar laat je niet verblinden voor de bestaande deugd; vele mensen streven hoge idealen na, en overal is het leven vol heldendom.
Wees jezelf, veins vooral geen genegenheid. Maar wees evenmin cynisch over de liefde, want bij alle dorheid en ontevredenheid is zij eeuwig als het gras. Volg de loop der jaren met gratie; verlang niet naar een tijd die achter je ligt.
Kweek geestkracht aan om bij onverwachte tegenslag beschermd te zijn, maar verdriet jezelf niet met spookbeelden. Vele angsten worden uit vermoeidheid en eenzaamheid geboren.
Leg jezelf een gezonde discipline op, maar wees daarbij lief voor jezelf.
Je bent een kind van het heelal, niet minder dan de bomen en de sterren; je hebt het recht hier te zijn. En ook al is het je wel of niet duidelijk, toch ontvouwt het heelal zich zoals het zich ontvouwt, en zo is het goed. Heb daarom vrede met God, hoe je ook denkt dat het goddelijk principe moge zijn, en wat je werk en aspiraties ook mogen zijn, houd vrede met je ziel in de lawaaierige verwarring van het leven.
Met al zijn klatergoud, somberheid en vervlogen dromen is dit toch nog steeds een prachtige wereld. Wees voorzichtig, streef naar geluk.
Maurits Prins
