De Multidimensionaliteit van het Symbool
door Frank de Boer
Christus als Symbool
Een symbool is een drager van vele waarheden. Waarheden die het verstand vaak te boven gaan, omdat het symbool afkomstig is uit een abstractere, meer zuivere wereld. Zo is het symbool op de snijtafel belandt van ons denkverstand. Vanuit de dualiteit van het denkproces wordt tenslotte slechts één waarheid (h)erkend. Dit ingenomen standpunt wordt vervolgens uit alle macht verdedigd. Laten we Jezus Christus als voorbeeld nemen, als een niet geheel onomstreden symbool van onze tijd. Het standpunt, dat ingenomen werd door de christelijke kerken, is de afgelopen eeuwen snel afgebrokkeld onder invloed van het materialistische denken.
ἰχθύς
We kunnen, rationeel gezien, Christus plaatsen als historisch personage die in opstand kwam tegen de Romeinse overheersing in zijn land. Eeuwen later zullen de volgelingen van de apostel Paulus uit zijn naam een sekte aanvoeren. Zij moeten zich in Rome schuilhouden in catacomben, omdat zij weigeren de keizer als een god te erkennen. De vervolgde christenen gebruiken als geheim teken de vis. Het woord ‘vis’ (Ichthus in het Grieks) is een acroniem ontstaan uit de samentrekking van de Oudgriekse beginletters van de zin: Jezus Christus, Gods Zoon, (de) Redder (ἰχθύς). Zo is de vis een symbool geworden voor Christus. Zo op het eerste gezicht een duidelijk geval van ‘oorzaak en gevolg’.
Vissentijdperk
Maar ‘toevallig’ valt de geboorte van Jezus (het jaar 0) ook samen met het begin van het Vissentijdperk. De Zon komt dan voor het eerst tijdens de lente-equinox (21 maart) op in het sterrenbeeld Vissen (Pisces), na dit zo’n tweeduizend jaar in het sterrenbeeld Ram (Aries) te hebben gedaan. En als we dan het vloermozaïek van een kerk uit de 3de eeuw na Chr. bekijken (tot nu toe de oudste kerk die gevonden is), dan zien we hier twee vissen tegenover elkaar afgebeeld, precies zoals we zien in de symboliek van het sterrenbeeld Vissen. Dus we zouden kunnen concluderen: Christus = Vissentijdperk. Dat is voor velen onder ons al een stuk minder ‘rationeel’.
De Lagen van een Symbool
Er is dus meer aan de hand, omdat Christus – als symbool – vele dimensies omvat. Om de meerdere lagen van dit symbool zichtbaar te maken zal ik hier een opsomming geven, die natuurlijk nooit volledig kan zijn:
- Christus als historisch personage die leefde onder Romeinse overheersing in Galilea, en tenslotte is gekruisigd door de Romeinen.
2. Christus als machtsymbool van de Rooms Katholieke kerk. Volgens de kerk is Christus gekomen om de erfzonde van de mens op zich te nemen. Omdat de kerk het ‘alleenrecht’ heeft over ‘zijn erfenis’ is Jezus een machtsmiddel in handen van de Katholieke kerk geworden. Afwijkende meningen werden vanaf het concilie van Nicea door de kerkelijke macht niet meer getolereerd maar bestraft met de dood.
3. Christus in de gnostiek. Hier is ‘de Christus’ een boodschapper die de mens oproept zichzelf te herinneren als het ‘ware zelf’. De gnostiek werd als esoterische stroming fel bestreden door de kerk van Rome.
4. Christus als symbool van de wederopstanding. De verhalen van de wederopstanding van Jezus, verteld door diverse apostelen in het Nieuwe Testament, worden ondersteunt door de Lijkwade van Turijn. Het fotonegatief van zijn gemartelde en gekruisigde lichaam staat geëtst in het doek. De ‘ware’ beeltenis werd pas ontdekt na de ontdekking van de fotografie, omdat de eerste officiële foto uit 1898 aan het licht bracht dat het fotonegatief de ‘ware’ afbeelding toonde. De lijkwade laat zien dat tijdens het ‘verdwijningproces’ van Christus’ lichaam een flits van licht van binnenuit de lijkwade heeft belicht. We zijn dus indirect getuige van het lichtlichaam.
5. Christus die geofferd wordt aan het kruis. Christus als een afspiegeling van het ego dat geofferd moet worden aan het Zelf, om zo de ‘geboorte’ van de ziel mogelijk te maken.
6. Christus als symbool van de liefde en het heilige Hart. De alomvattende liefde van Christus, ervaren en beschreven door mystici als Johannes van het Kruis en Theresia van Ávila.
7. Christus als symbool van inwijding. Christus’ levensloop staat voor de verschillende stadia van (ziele)inwijding voor de mens; zoals Geboorte, Doop (in de Jordaan), Transfiguratie, en tenslotte Kruisiging.
8. Christus de Zoon, als onderdeel van de Drie-eenheid. Binnen de drie-eenheid geest-ziel-lichaam is Christus hier de personificatie van de ziel.
9. Christus als symbool van het Vissentijdperk (reeds hierboven beschreven). Kardinalen van de Rooms Katholieke kerk dragen als hoofdtooi (symbool van het kruincentrum) een mijter die de vorm heeft van een geopende vissenkop.
10. Christus als symbool van de Zon (de Zoon) en als zodanig aankondiger van het Vissentijdperk en het Watermantijdperk (wij wachten op ‘zijn terugkeer’).
11. Christus als rechter over levenden en doden gezeten op zijn troon in de kosmos. Christus zoals te zien op de gotische kathedralen, gezeten in de Vesica Pisces (een ovaal of visvorm als kosmische vagina), als vertegenwoordiger van het grote ‘hemelse kruis’. Dit is het goddelijke mechanisme dat de wereldtijdperken en de evolutie van de mens aanstuurt (de precessie van de equinoxen).
Eenheid in Verscheidenheid
De verschillende niveaus van een symbool – in dit geval Christus – sluiten elkaar niet uit, maar vullen elkaar juist aan. Het is eenheid in verscheidenheid. De historische Jezus is niet in tegenspraak met de kosmische Jezus. Tenminste, niet in het ‘nieuwe’ denken, dat vanuit verbondenheid met het ‘hogere’, open zal staan voor tegenstellingen en waarschijnlijkheden. Christus is niet langer een symbool waar de christelijke kerken het alleenrecht op hebben. Op het hoofdportaal van een oude moskee in India staat geschreven: “Jezus, over wie vrede zij, heeft gezegd: De wereld is een brug. Ga er over, maar ga er niet op zitten.” Dit is een boodschap gericht aan elk mens op deze Aarde.
Opstanding van het Symbool
Symbolen die, gedurende vele millennia, verworden zijn tot lege ‘dode’ omhulsels, zullen de komende tijd weer gaan ‘leven’. Zo zal het Christus-symbool weer nieuw leven ingeblazen krijgen als een multidimensionale drager van waarheden.
